Rampa Deneyi Yapalım
Rampa deneyinde kullanılacak materyaller sınıf içerisine ve eğer varsa blok merkezine yerleştirilir. Öğretmen çocukların etkinlikte kullanılacak materyalleri kendi başlarına oynayarak keşfetmesini teşvik eder. Öğretmen çocukların materyalleri kullanırken konuşmalarını ve oyunlarını gözlemler. Çocuklar rampa üzerine konan materyallerden bazılarının yuvarlandığını, bazılarının kaydığını ve bazılarının da hiç hareket etmediğini gözleyecek kadar süre geçirdikten sonra öğretmen çocukların gözlemlerine rehberlik edecek açık uçlu sorular sorar. Öğretmenlerin kullanabileceği örnek bazı sorular şunlardır: "Tüm nesneler yuvarlanır mı? Nesnelerin hareketlerini tarif etmek için hangi sözcükleri kullanabiliriz? Hangi nesneler yuvarlanır? Hangileri kayar?" Çocuklar materyaller ile oynarken nesnelerin şekilleri ile yüzeyleri arasında nasıl bir ilişki olduğunu fark edebilirler. Öğretmen sorduğu sorularla çocukların bu ilişkiyi görmelerini destekler ve çocukların keşiflerini pekiştirir. Çocukların materyaller ile yeterince vakit geçirdiğine kanaat getirdikten sonra öğretmen çocuklara: "Arabanın daha uzağa gitmesini nasıl sağlayabiliriz?" sorusunu yöneltir. Çocuklar tahminlerini söylerler. Ardından tahminlerini test etmeleri için çocuklardan rampa üzerine arabayı bırakarak denemeler yapmaları, alçak ve yüksek rampadan bırakılan arabaların gittikleri mesafeyi yer işaretlemeleri istenir. Daha sonra çocuklarla birlikte tahminler ve elde ettikleri sonuçlar karşılaştırılır, rampanın yüksekliği ile arabanın gittiği mesafe arasındaki ilişki üzerine sohbet edilir. Ayrıca rampaların zemininin pütürlü-pütürsüz olduğu, zeminin pütürlü olduğunda nesnelerin nasıl kayacağı, pütürsüz olduğunda nasıl kayacağı tartışılır. Etkinlikte kullanılan materyaller blok merkezinde etkinlik sonrasında da çocukların kullanımına bir süre daha sunularak çocukların öğrendikleri kavramları yeniden ifade etmesine ve yeni fikirlerini test etmesine olanak sağlanır.
Öğretmen, etkinlik süreci sonunda çocuklarla birlikte öğrendikleri kavramlar ve sözcükler hakkında konuşarak, deney sırasında edindikleri tahminde bulunma, neden-sonuç ilişki kurma ve gözlem yapma gibi bilişsel becerileri değerlendirmek amacıyla aşağıdaki soruları sorabilir: - Hangi rampada araba daha kolay kayıyor? Neden? - Alçak rampada araba nasıl kaydı? Neden? - Yüksek rampada araba nasıl kaydı? Neden? - Hangi nesneler yuvarlanır? Hangileri kayar? Çocukların yanıtlarına göre ihtiyaç duyulması halinde öğretmen tarafından çocuklara geribildirimler de verilebilir. Çocuklara Çocuk Etkinlik Kitabı Etkinlik 7 çalışma kâğıdı dağıtılabilir.
Çocukların gelişimini desteklemek amacıyla hazırlanan bu fen etkinliğinde interaktif bir öğrenme süreci sunulur. Öğretmen çocukların materyalleri kullanırken konuşmalarını ve oyunlarını gözlemler. Çocuklar rampa üzerine konan materyallerden bazılarının yuvarlandığını, bazılarının kaydığını ve bazılarının da hiç hareket etmediğini gözleyecek kadar süre geçirdikten sonra öğretmen çocukların gözlemlerine rehberlik edecek açık uçlu sorular sorar. Rampa olarak kullanabilecekleri pürüzsüz ve pürüzlü dokuya sahip mukavva, ahşap veya plastikten yapılmış farklı genişlik ve uzunluktaki yüzeyler; çocukların hareketlerini inceleyebileceği oyuncak arabalar, çeşitli büyüklükte toplar ve farklı şekil ve büyüklükteki çeşitli nesneler gibi materyallerle zenginleştirilmiştir.
Rampa olarak kullanabilecekleri pürüzsüz ve pürüzlü dokuya sahip mukavva, ahşap veya plastikten yapılmış farklı genişlik ve uzunluktaki yüzeyler; çocukların hareketlerini inceleyebileceği oyuncak arabalar, çeşitli büyüklükte toplar ve farklı şekil ve büyüklükteki çeşitli nesneler, Çocuk Etkinlik Kitabı-Etkinlik 7.
Etkinlik Çeşidi
Fen (Büyük Grup Etkinliği)
Kavramlar
Zıt: Hızlı-yavaş, dik-eğik, Duyu: Pütürlü-pütürsüz (kaygan), Yön/Mekanda Konum: Alçak-yüksek, uzak-yakın
Sözcükler
Mesafe, ilişki, kayma, yuvarlanma
Aile Katılımı
Öğrenmenin desteklenmesi amacıyla aşağıdaki etkinlik önerisi öğretmen tarafından aileler ile yazılı veya sözel olarak paylaşabilir: Çocukların sıklıkla kullanmaktan hoşlandıkları rampalardan birisi de kaydıraklardır. Çocuklar aileleri ile birlikte rampa deneyi yapabilirler. Parka gidildiğinde test etmek üzere evden belirli sayıda değişik nesneler seçilir (çeşitli oyuncaklar; top, araba vb). Çocuklar bu nesnelerin parktaki kaydıraktan bırakıldığında nasıl hareket edeceğini anne ve babaları ile beraber tahmin ederler. Nesnelerin hangisi yuvarlanır? Hangisi kayar? Bunun hakkında sohbet edilir. Nesnelerin kaydıraktan itilip ya da sadece bırakılarak gitmesi izlenir. Nesnelerin vardıkları mesafe ölçülür ve karşılaştırılır.
Öneriler
Öğretmen uygun gördüğü takdirde çocuklarda "adil test" kavramına ilişkin anlayış kazandırmak amacıyla aşağıdakilere benzer farklı araştırma soruları sorabilir. "Arabaları rampadan bıraktığımızda mı ittiğimizde mi daha uzak yere gider?" "Tahminlerimizi test ederken arabaları bazılarımız iter bazılarımız bırakırsa ne olur?"
Uyarlama
A2, C4, C5, A2, B2, C3, C4, D2, A2, B1, C4, C5, A2, B1, B2, C3, C5, C4